Chuẩn hoá dấu thanh: hoà hay hòa
Thống nhất kiểu đặt dấu cũ/mới và i/y (kỹ/kĩ, lý/lí). Kết quả hiện ngay khi gõ; văn bản chỉ xử lý trên máy của anh chị.
Kiểu dấu cũ và kiểu mới: hoà hay hòa?
Dấu thanh đặt trên nguyên âm chính của vần. Phần lớn trường hợp không có gì phải bàn: “toán”, “người”, “thuyền”, “khuyết” chỉ có một cách đúng. Tranh cãi chỉ nằm ở các vần mở oa, oe, uy (không có âm cuối):
| Kiểu mới (dấu trên chữ sau) | Kiểu cũ (dấu trên chữ trước) |
|---|---|
| hoà, hoá, hoả, hoạ | hòa, hóa, hỏa, họa |
| khoẻ, xoè, loè | khỏe, xòe, lòe |
| thuỷ, tuỳ, luỹ | thủy, tùy, lũy |
Kiểu mới bám theo nguyên tắc ngữ âm: trong “oa”, “o” chỉ là âm đệm, nguyên âm chính là “a” nên dấu đặt trên “a”. Kiểu cũ là thói quen lâu đời, rất phổ biến trên báo chí và trong bộ gõ mặc định. Cả hai đều được chấp nhận; điều nên tránh là dùng lẫn trong cùng một văn bản. Khi có âm cuối thì chỉ một cách đúng: “hoàn”, “toán”, “thuyền” (không viết “hòan”, “tóan”).
i hay y: kĩ thuật hay kỹ thuật?
Sau phụ âm, âm “i” đứng một mình có hai cách viết: kĩ/kỹ, lí/lý, mĩ/mỹ, hi/hy, công ti/công ty. Quy định chính tả trong sách giáo khoa nghiêng về i (kĩ, lí, mĩ thuật), còn thói quen xã hội vẫn dùng y rất nhiều. Hai cách cùng gặp; nên thống nhất trong một văn bản. Công cụ không đổi chữ viết hoa (có thể là tên riêng như Lý, Mỹ, Kỳ), và chỉ đổi i → y với h, k, l, m để không sinh ra chữ lạ.
Muốn biết văn bản đang lẫn lộn ở chỗ nào, dùng công cụ soát chính tả — nó đánh dấu từng chữ lệch kiểu.
Công cụ của Wiki Ngôn Ngữ, chạy trong trình duyệt, không gửi văn bản đi đâu. Nội dung trang phát hành theo CC BY-SA 4.0.