Phương ngữ tiếng Việt

Ba vùng phương ngữ tiếng Việt và đặc điểm giọng nói, từ ngữ từng vùng.

1. Thanh điệu ở các vùng: nơi đủ sáu thanh, nơi còn năm thanhGiọng Bắc đủ sáu thanh, giọng Huế và miền Nam nhập hỏi với ngã, nhiều nơi Nghệ Tĩnh nhập ngã với nặng. Thanh điệu từng vùng khác nhau ra sao và ảnh hưởng tới chính tả.6 phút đọc
2. Giọng địa phương và lỗi chính tả: vùng nào hay nhầm gì, vì saoMỗi vùng có kiểu lỗi chính tả riêng do giọng nói: miền Bắc nhầm phụ âm đầu, Nghệ Tĩnh nhầm ngã và nặng, Huế và miền Nam nhầm hỏi ngã, âm cuối. Cách khắc phục.6 phút đọc
3. Ba vùng phương ngữ tiếng Việt: Bắc, Trung, Nam khác nhau ở đâuBa vùng phương ngữ tiếng Việt Bắc, Trung, Nam: ranh giới, khác biệt về thanh điệu, phụ âm đầu, vần, từ vựng — bảng so sánh với ví dụ cụ thể và các cách phân vùng khác.6 phút đọc
4. Phương ngữ Bắc: đặc điểm giọng nói, từ ngữ và cách xưng hô của người Bắc BộPhương ngữ Bắc: đủ sáu thanh, tr/ch, s/x, r/d/gi đọc giống nhau, lẫn l/n ở một số nơi; từ ngữ, tiểu từ nhé, nhỉ, cơ và cách xưng hô đặc trưng.6 phút đọc
5. Phương ngữ Trung (Bắc Trung Bộ): mô, tê, răng, rứa và những nét cổ của tiếng ViệtPhương ngữ Trung từ Nghệ An đến Huế: ít thanh hơn, giữ phân biệt tr/ch, s/x, kho từ mô, tê, răng, rứa, chi, ni, nớ; các tiểu vùng Nghệ – Tĩnh, Bình – Trị, Huế.6 phút đọc
6. Phương ngữ Nam: năm thanh, v đọc như d, -n nhập -ng và cách xưng hô ổng, bả, ảnh, chỉPhương ngữ Nam từ Quảng Nam đến mũi Cà Mau: hỏi ngã nhập một, v đọc gần d, âm cuối -n/-ng và -t/-c nhập lại, đại từ ổng, bả, ảnh, chỉ, tiểu vùng Nam Trung Bộ và Nam Bộ.6 phút đọc
7. Tiếng Nghệ – Tĩnh: giọng nặng, từ cổ và những câu "mi đi mô rứa"Tiếng Nghệ – Tĩnh: thanh điệu trầm, ngã gần nặng, kho từ riêng như tru, trốc, nhởi, chộ, nỏ, cấy, đọi, ngái, rú; ví dụ câu, dân ca ví giặm và mẹo nghe hiểu.6 phút đọc
8. Giọng Huế: đặc điểm phát âm, từ ngữ, cách xưng hô và nét lễ nghi của đất kinh đôGiọng Huế nhẹ và trầm, không phân biệt hỏi ngã, giữ tr/ch, s/x; từ ngữ mệ, ôn, o, mạ, ni, tê, răng, rứa, tề, hỉ; lối nói lễ nghi đất kinh đô và ca Huế.6 phút đọc
9. Giọng Quảng Nam – Đà Nẵng: nguyên âm biến đổi, từ ngữ vừa Trung vừa NamGiọng Quảng Nam – Đà Nẵng: vị trí giữa phương ngữ Trung và Nam, nguyên âm a biến đổi đặc trưng, năm thanh, từ mô, tê, răng, rứa đi cùng heo, chén, trái; mẹo nghe hiểu.6 phút đọc
10. Từ ngữ Nam Bộ thường gặp: bảng đối chiếu với tiếng Bắc và những cặp dễ hiểu lầmTừ ngữ Nam Bộ thường gặp theo chủ đề: cây trái, đồ dùng, động từ, tính từ, sông nước, xưng hô, tiểu từ; đối chiếu tiếng Bắc và các cặp dễ hiểu lầm như ốm, mận, củ sắn.6 phút đọc
11. Có giọng chuẩn không? Chuẩn hoá phát âm và chuẩn hoá tiếng ViệtTiếng Việt có giọng chuẩn không: vai trò giọng Hà Nội, đề xuất phát âm theo chính tả, chuẩn chính tả khác chuẩn phát âm, so sánh với tiếng Anh, tiếng Trung, tiếng Nhật.6 phút đọc

Nhóm chuyên đề khác

Bài chuyên đề do Wiki Ngôn Ngữ biên soạn, phát hành theo CC BY-SA 4.0.