Ngữ âm tiếng Việt

Âm tiết, âm đầu, vần, nguyên âm, sáu thanh điệu, đánh vần và luật bằng trắc.

1. Âm tiết tiếng Việt: cấu tạo năm thành phần và các loại âm tiếtÂm tiết tiếng Việt gồm thanh điệu, âm đầu, âm đệm, âm chính, âm cuối: thành phần nào bắt buộc, cách phân tích từng tiếng, bốn loại âm tiết theo âm cuối.6 phút đọc
2. Sáu thanh điệu tiếng Việt: cao độ, đường nét và cách phân biệtSáu thanh ngang, huyền, sắc, hỏi, ngã, nặng: mỗi thanh cao hay thấp, bằng hay gãy, vai trò phân biệt nghĩa, cách ghi dấu và vì sao hỏi, ngã khó nhất.6 phút đọc
3. Hệ thống phụ âm đầu tiếng Việt: các âm, cách phát âm và cách viếtPhụ âm đầu tiếng Việt xếp theo vị trí và cách phát âm: môi, đầu lưỡi, uốn lưỡi, mặt lưỡi, gốc lưỡi; các cặp đối lập như t/th, b/m, chữ ghi âm và khác biệt giữa các vùng.6 phút đọc
4. Nguyên âm tiếng Việt: nguyên âm đơn, nguyên âm đôi và cách phân loạiHệ thống nguyên âm tiếng Việt: các nguyên âm đơn xếp theo độ mở, hàng trước sau, tròn môi; ba nguyên âm đôi iê, ươ, uô và các cách viết ia, yê, ưa, ua.6 phút đọc
5. Âm đệm u, o trong tiếng Việt: là gì, viết thế nào, đi với âm nàoÂm đệm là âm lướt tròn môi viết bằng o hoặc u (hoa, thuý, quê): khi nào viết o, khi nào viết u, các vần có âm đệm, ràng buộc kết hợp và ảnh hưởng tới chính tả.6 phút đọc
6. Âm cuối tiếng Việt: phụ âm cuối và bán nguyên âm cuốiÂm cuối tiếng Việt gồm phụ âm m, n, ng, p, t, c (và nh, ch) cùng bán nguyên âm i, u: cách phát âm, cách viết y hay i, o hay u, quan hệ với thanh điệu.6 phút đọc
7. Vần tiếng Việt: cấu tạo, các loại vần và vai trò trong thơ, từ láyVần tiếng Việt gồm âm đệm, âm chính, âm cuối: bốn kiểu cấu tạo vần, cách phân loại theo âm cuối, các vần khó đọc khó viết, vần chính và vần thông trong thơ.6 phút đọc
8. Chữ và âm không trùng nhau: một âm nhiều cách viết, một chữ nhiều âmVì sao chữ Quốc ngữ không hoàn toàn "nói sao viết vậy": bảng các âm có nhiều cách viết, các chữ ghi nhiều âm, chữ ghép, và vì sao đọc chữ Việt dễ mà viết đúng lại khó.6 phút đọc
9. Bảng chữ cái tiếng Việt: 29 chữ cái, tên gọi, chữ ghép và dấu thanhBảng chữ cái tiếng Việt có 29 chữ: 12 chữ nguyên âm, 17 chữ phụ âm, tên gọi từng chữ (a, bê, xê…), các chữ ghép, năm dấu thanh và vì sao không có f, j, w, z.6 phút đọc
10. Đánh vần tiếng Việt: cách ghép âm, vần, thanh và cách gọi tên chữCách đánh vần tiếng Việt cho trẻ: phân biệt tên chữ và âm (bê với bờ), ghép âm đầu với vần, thêm thanh, đánh vần vần khó, chữ ghép và lời khuyên cho phụ huynh.6 phút đọc
11. Nguyên âm ngắn ă, â và các cặp a – ă, ơ – â trong tiếng ViệtĂ là a ngắn, â là ơ ngắn: độ dài làm đổi nghĩa (tham – thăm, cơn – cân), vì sao ă, â luôn cần âm cuối, a ngắn ẩn trong vần ay, au và các lỗi đọc viết hay gặp.6 phút đọc
12. Nói lái trong tiếng Việt: cách lái, ví dụ quen thuộc và điều nó cho thấy về âm tiếtNói lái là đảo vần và thanh giữa các tiếng: bí mật thành bật mí, đại học thành đọc hại. Cách lái hai tiếng, ba tiếng, ví dụ dân gian và ý nghĩa ngữ âm học.6 phút đọc
13. Thanh bằng, thanh trắc và luật thơ: lục bát, thất ngôn bát cú Đường luậtThanh bằng gồm ngang, huyền; thanh trắc gồm sắc, hỏi, ngã, nặng. Luật bằng trắc và gieo vần của thơ lục bát, luật niêm, đối của thơ Đường luật, kèm ví dụ phân tích.6 phút đọc

Nhóm chuyên đề khác

Bài chuyên đề do Wiki Ngôn Ngữ biên soạn, phát hành theo CC BY-SA 4.0.