Ăn quả nhớ kẻ trồng cây
Ăn quả nhớ kẻ trồng cây nghĩa là gì?
Được hưởng thành quả gì thì phải biết ơn những người đã làm ra nó: cha mẹ, thầy cô, ông bà tổ tiên, những thế hệ đi trước đã đổ công sức, có khi cả xương máu. Câu nói đề cao lòng biết ơn, một nét đạo lý rất được coi trọng trong văn hoá Việt.
Nghĩa đen
Khi được ăn trái ngọt thì phải nhớ tới người đã bỏ công trồng và chăm cái cây ấy. Cây ăn quả phải trồng nhiều năm mới cho trái, người trồng nhiều khi không kịp hưởng, người đời sau mới được ăn.
Cách dùng
Dùng để nhắc nhở, khuyên răn hoặc ngợi khen thái độ biết ơn; sắc thái trang trọng, tích cực. Hay gặp trong lời dạy con cháu, bài phát biểu dịp 20/11, ngày giỗ, lễ tri ân. Dùng để chê thì thường nói ngược: "ăn quả mà chẳng nhớ kẻ trồng cây".
Ví dụ
- Thành công rồi thì nhớ về thăm thầy cô cũ, ăn quả nhớ kẻ trồng cây con ạ.
- Mỗi dịp Tết, cả nhà đều thắp hương ông bà trước khi ăn bữa cơm đoàn viên, như một cách ăn quả nhớ kẻ trồng cây.
Câu gần nghĩa, trái nghĩa
Gần nghĩa: Uống nước nhớ nguồn · Uống nước không quên người đào giếng · Ăn bát cơm dẻo, nhớ nẻo đường đi · Ai ơi bưng bát cơm đầy, dẻo thơm một hạt đắng cay muôn phần · Ăn cây nào rào cây ấy
Trái nghĩa: Ăn cháo đá bát · Qua cầu rút ván · Vắt chanh bỏ vỏ · Có trăng quên đèn · Được chim bẻ ná, được cá quên nơm
Các từ trong câu
Cả câu cũng có mục riêng trong từ điển: Ăn quả nhớ kẻ trồng cây.