Wiki.NgonNgu.comTừ điển & tra cứu tiếng Việt

Thành ngữ, tục ngữ về đạo đức

95 câu, xếp từ quen thuộc nhất. Bấm vào một câu để xem nghĩa đen, nghĩa bóng, cách dùng và ví dụ.

Ăn quả nhớ kẻ trồng câytục ngữ · Được hưởng thành quả gì thì phải biết ơn những người đã làm ra nó: cha mẹ, thầy cô, ông bà tổ tiên, những thế hệ đi trước đã đổ công sức, có khi cả xương máu.Uống nước nhớ nguồntục ngữ · Hưởng được điều tốt lành gì cũng phải nhớ tới cội nguồn đã tạo ra nó: tổ tiên, cha mẹ, quê hương, thầy cô, những người đi trước.Không thầy đố mày làm nêntục ngữ · Đề cao vai trò của người thầy: muốn có kiến thức, tay nghề, thành đạt thì phải được dạy dỗ, chỉ bảo.Tốt gỗ hơn tốt nước sơntục ngữ · Phẩm chất, tâm tính bên trong quan trọng hơn vẻ bề ngoài.Đói cho sạch, rách cho thơmtục ngữ · Nghèo khổ, thiếu thốn đến đâu cũng phải giữ gìn nhân cách, sống trong sạch, không làm điều gian dối, trộm cắp để đổi lấy miếng ăn.Lá lành đùm lá ráchtục ngữ · Người có điều kiện hơn giúp đỡ, đùm bọc người khó khăn hơn.Công cha như núi Thái Sơn, nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy raca dao · Công sinh thành, nuôi dưỡng của cha mẹ là vô cùng to lớn và bền bỉ.Ăn cây nào rào cây ấytục ngữ · Nghĩa gốc là khuyên sống có tình nghĩa, trung thành: hưởng lợi, được nuôi dưỡng ở đâu thì phải giữ gìn, bảo vệ, đóng góp cho nơi ấy.Tiên học lễ, hậu học văntục ngữ · Việc dạy làm người, dạy cách cư xử đúng mực, kính trên nhường dưới phải đặt lên trước việc học kiến thức.Tốt danh hơn lành áotục ngữ · Danh dự, tiếng thơm quý hơn của cải, đầy đủ vật chất.Ăn cháo đá bátthành ngữ · Chỉ kẻ vô ơn, bạc nghĩa: được người khác giúp đỡ, cưu mang xong thì quay lưng, phản bội, thậm chí làm hại chính người đã giúp mình.Qua cầu rút vánthành ngữ · Chỉ kẻ vô ơn, ích kỷ: đạt được mục đích nhờ người khác rồi thì bỏ rơi, quay lưng với họ, thậm chí cắt đường của người khác.Ném đá giấu taythành ngữ · Chỉ kẻ lén lút hại người, đâm sau lưng, rồi che giấu hành vi, giả vờ vô can để không bị lộ.Ác giả ác báotục ngữ · Làm điều ác thì sớm muộn sẽ gặp quả báo, phải chịu hậu quả xấu.Gieo gió gặt bãotục ngữ · Làm điều sai trái, gây hấn, gây rối thì sẽ phải nhận lại hậu quả còn nặng nề hơn nhiều so với việc mình đã làm.Ở hiền gặp lànhtục ngữ · Người sống tử tế, nhân hậu, không hại ai thì sẽ được đền đáp, gặp may mắn, được người khác giúp đỡ.Của thiên trả địatục ngữ · Của cải kiếm được một cách bất chính, phi nghĩa hoặc không do mồ hôi công sức thì sẽ tiêu tán đi mất, thường vào những việc vô ích hoặc tai hoạ.Người ta là hoa đấttục ngữ · Con người là tinh hoa của trời đất, quý hơn mọi thứ của cải.Kính lão đắc thọthành ngữ · Biết kính trọng, chăm sóc người cao tuổi là điều tốt, sẽ được đền đáp bằng sự an lành, trường thọ.Kính trên nhường dướithành ngữ · Nếp ứng xử đúng mực trong gia đình và xã hội: lễ phép với người lớn tuổi, bề trên; nhường nhịn, chăm lo cho người nhỏ, người yếu hơn.Khẩu phật tâm xàthành ngữ · Chỉ kẻ giả nhân giả nghĩa, ngoài miệng nói lời tốt đẹp, hiền lành nhưng trong bụng thâm hiểm, toan tính hại người.Miệng nam mô, bụng một bồ dao gămthành ngữ · Chỉ kẻ đạo đức giả: bề ngoài tỏ ra hiền lành, tu hành, nói lời từ bi nhưng bên trong độc ác, nham hiểm.Ngậm máu phun ngườithành ngữ · Chỉ việc vu khống, đổ oan, bịa đặt điều xấu xa để bôi nhọ, hãm hại người khác.Thương người như thể thương thântục ngữ · Lời khuyên sống nhân ái, đặt mình vào hoàn cảnh người khác để cảm thông, giúp đỡ họ như giúp chính mình.Ăn ở như bát nước đầythành ngữ · Sống có tình có nghĩa, chu đáo, trước sau như một với mọi người, không để ai phàn nàn được điều gì.Mua danh ba vạn, bán danh ba đồngtục ngữ · Uy tín, danh dự phải mất rất nhiều công sức, thời gian mới gây dựng được, nhưng chỉ một việc sai là có thể mất sạch, rẻ rúng.Giàu đổi bạn, sang đổi vợtục ngữ · Chê thói bạc bẽo của những người khi phất lên thì quay lưng với bạn cũ, người vợ đã cùng mình chịu khổ, để tìm người "xứng" với địa vị mới.Ăn cây táo rào cây sungthành ngữ · Chỉ kẻ hưởng lợi nơi này nhưng lại lo lắng, làm lợi cho nơi khác; ăn lương chỗ này mà phục vụ chỗ kia, thiếu trung thành với người nuôi mình.Ăn mặn nói ngay còn hơn ăn chay nói dốitục ngữ · Cái quý ở con người là lòng thật thà, không phải vẻ ngoài tu hành hay giữ lễ.Thật thà là cha quỷ quáitục ngữ · Lòng thật thà cuối cùng thắng được sự gian xảo.Cây ngay không sợ chết đứngtục ngữ · Người sống ngay thẳng, trong sạch thì không sợ bị vu oan, nói xấu; sự thật rồi sẽ minh oan cho họ.Vàng thật không sợ lửatục ngữ · Người có phẩm chất, năng lực thật thì không sợ thử thách hay bị kiểm tra; khó khăn càng làm lộ rõ giá trị của họ.Ân đền oán trảthành ngữ · Chỉ cách sống sòng phẳng, ân oán phân minh: không quên ơn mà cũng không để yên khi bị hại.Treo đầu dê bán thịt chóthành ngữ · Chỉ hành vi lừa đảo: quảng cáo, bày ra một thứ tốt đẹp bên ngoài nhưng thực chất bán thứ kém hơn, khác hẳn.Trong đầm gì đẹp bằng sen, lá xanh bông trắng lại chen nhị vàngca dao · Ca ngợi vẻ đẹp của hoa sen và qua đó ca ngợi phẩm chất thanh cao của con người: sống giữa môi trường xấu vẫn giữ được sự trong sạch.Làm trai cho đáng nên trai, xuống đông đông tĩnh lên đoài đoài yênca dao · Đề cao chí khí nam nhi: người con trai phải có tài, có bản lĩnh, đi đến đâu dẹp yên, làm tốt việc đến đó, gánh vác được việc lớn.Ăn bát cơm dẻo, nhớ nẻo đường đitục ngữ · Nhắc lòng biết ơn: được hưởng thành quả thì nhớ người làm ra, người đã giúp mình.Ăn cắp quen tay, ngủ ngày quen mắttục ngữ · Thói xấu một khi đã thành thói quen thì khó bỏ, cứ thế lặp lại.Nhàn cư vi bất thiệntục ngữ · Người không có việc gì làm, rảnh rỗi quá lâu dễ sa vào thói hư tật xấu, sinh chuyện thị phi.Thà chết vinh còn hơn sống nhụctục ngữ · Đề cao danh dự, khí tiết hơn mạng sống; không chịu khuất phục để đổi lấy sự sống hèn hạ.Chết trong còn hơn sống đụctục ngữ · Đề cao lối sống trong sạch, giữ gìn nhân cách; thà chịu thiệt, chịu khổ đến cùng còn hơn sống mà làm điều xấu xa, hèn hạ.Đi đêm lắm có ngày gặp matục ngữ · Làm việc mờ ám, phi pháp nhiều lần thì có ngày bị phát hiện, gặp tai họa.Mượn gió bẻ măngthành ngữ · Lợi dụng lúc tình hình rối ren, khó khăn để làm việc xấu, trục lợi cho mình mà không bị phát hiện.Đục nước béo còthành ngữ · Chỉ kẻ lợi dụng tình thế rối ren, hỗn loạn để kiếm lợi cho mình.Nối giáo cho giặcthành ngữ · Chỉ hành vi giúp sức cho kẻ xấu, kẻ thù làm hại người phe mình, đất nước mình.Cõng rắn cắn gà nhàthành ngữ · Chỉ kẻ đưa người ngoài, kẻ thù về để hãm hại chính người nhà, đồng bào mình.Rước voi về giày mả tổthành ngữ · Chỉ hành vi dựa vào thế lực bên ngoài, ngoại bang để mưu lợi riêng, rốt cuộc gây tai họa cho chính dân tộc, dòng họ mình.Ăn ở hai lòngthành ngữ · Chỉ người không trung thành, không thật lòng, bề ngoài theo bên này nhưng bên trong lại hướng về bên khác, sẵn sàng phản bội.Bán trời không văn tựthành ngữ · Chỉ người ngông nghênh, liều lĩnh, nói năng làm việc trời không sợ đất không sợ; cũng chỉ kẻ lừa đảo trắng trợn, dám bán cả thứ không phải của mình.Đánh kẻ chạy đi, không ai đánh người chạy lạitục ngữ · Người biết nhận lỗi, quay đầu sửa sai thì nên được tha thứ, bao dung.Ăn không nói cóthành ngữ · Chỉ hành vi bịa đặt, đặt điều, vu khống người khác những việc họ không hề làm.Thượng bất chính, hạ tắc loạntục ngữ · Người đứng đầu (cha mẹ, lãnh đạo, thầy) mà không làm gương, sống không đúng mực thì người dưới cũng hư hỏng, mất trật tự, không chịu nghe theo.Cái kim trong bọc lâu ngày cũng lòi ratục ngữ · Việc xấu, điều gian dối dù che giấu kỹ đến đâu thì lâu ngày cũng bị lộ ra.Giấy rách phải giữ lấy lềtục ngữ · Dù nghèo khó, sa sút, gặp hoạn nạn thì vẫn phải giữ lấy nề nếp, phẩm giá, đạo lý của mình và gia đình.Buôn gian bán lậnthành ngữ · Chỉ lối làm ăn không trung thực, lừa lọc người mua để kiếm lời.Của người phúc tathành ngữ · Phê phán kiểu làm ơn, làm từ thiện bằng tiền của người khác để lấy tiếng cho mình.Người làm ra của chứ của không làm ra ngườitục ngữ · Đề cao giá trị con người hơn tiền bạc: người còn thì của còn làm ra được; đừng vì của mà xem nhẹ người, hay đánh đổi sức khoẻ, tình nghĩa lấy tiền.Đời cha ăn mặn, đời con khát nướctục ngữ · Cha mẹ làm điều sai trái, thất đức thì con cháu phải gánh chịu hậu quả.Thiện ác đáo đầu chung hữu báotục ngữ · Làm lành sẽ gặp lành, làm ác sẽ gặp ác; sớm muộn gì con người cũng nhận lại kết quả tương xứng với việc mình làm.Lưới trời lồng lộngthành ngữ · Kẻ làm điều ác dù trốn tránh đến đâu cũng không thoát khỏi sự trừng phạt.Đẹp người đẹp nếtthành ngữ · Khen người hoàn thiện cả ngoại hình lẫn tính cách, phẩm hạnh.Cá không ăn muối cá ươn, con cãi cha mẹ trăm đường con hưca dao · Khuyên con cái nghe lời dạy bảo của cha mẹ.Được chim bẻ ná, được cá quên nơmtục ngữ · Chê kẻ vô ơn bạc nghĩa: đạt được mục đích rồi thì quay lưng, bỏ rơi, thậm chí hại người, vật đã giúp mình.Vắt chanh bỏ vỏthành ngữ · Chê kẻ lợi dụng người khác: khi còn dùng được thì khai thác hết sức, khi hết giá trị thì bỏ rơi không thương tiếc.Ở đời muôn sự của chung, hơn nhau một tiếng anh hùng mà thôica dao · Của cải vật chất rồi cũng qua đi, không ai giữ riêng mãi được; điều làm nên giá trị con người là chí khí, việc làm lớn và tiếng thơm để lại.Hổ chết để da, người ta chết để tiếngtục ngữ · Con người khi mất đi để lại danh tiếng tốt hoặc xấu cho đời sau nhắc tới.Trăm năm bia đá thì mòn, nghìn năm bia miệng vẫn còn trơ trơca dao · Tiếng tốt hay tiếng xấu của một người do dư luận lưu truyền sẽ tồn tại rất lâu, lâu hơn mọi tượng đài, bia đá.Chí công vô tưthành ngữ · Chỉ đức tính của người làm việc chung hoàn toàn vì lợi ích chung, công bằng, không thiên vị, không vụ lợi cá nhân.Ba que xỏ láthành ngữ · Chỉ kẻ gian xảo, lừa lọc, đểu cáng, hay giở trò bẩn để hại người hoặc kiếm lợi.Vừa đánh trống vừa ăn cướpthành ngữ · Chỉ kẻ gian xảo, chính mình làm điều sai trái nhưng lại la lối tố cáo, đổ tội cho người khác, đóng vai người bị hại hoặc người chính nghĩa để che mắt thiên hạ.Gắp lửa bỏ tay ngườithành ngữ · Chỉ hành vi đổ tội, vu oan, đẩy trách nhiệm hoặc tai hoạ của mình sang cho người khác gánh.Lừa thầy phản bạnthành ngữ · Chỉ kẻ bội bạc, vô ơn, sẵn sàng phản bội cả những người đã dạy dỗ, gắn bó với mình vì lợi ích riêng.Nhất ngôn ký xuất, tứ mã nan truytục ngữ · Lời đã nói ra thì không rút lại được; vì vậy phải cẩn trọng khi nói và phải giữ lời đã hứa.Quân tử nhất ngônthành ngữ · Người tử tế, đàng hoàng thì nói lời nào giữ lời ấy, không thay đổi, không nuốt lời.Ngậm miệng ăn tiềnthành ngữ · Chỉ việc im lặng làm ngơ trước điều sai trái vì đã nhận lợi lộc, bị mua chuộc; hoặc lặng lẽ hưởng lợi mà không lên tiếng.Bụng làm dạ chịuthành ngữ · Mình làm điều gì thì tự mình chịu trách nhiệm, chịu hậu quả, không đổ lỗi cho ai.Gieo nhân nào gặt quả nấytục ngữ · Mình làm điều gì thì sẽ nhận lại kết quả tương ứng: làm lành gặp lành, làm ác gặp ác.Ăn ngay nói thật, mọi tật mọi lànhtục ngữ · Thật thà, ngay thẳng là cách sống an toàn và tốt đẹp nhất; người trung thực dù có lỗi cũng dễ được thông cảm, tha thứ.Uống nước không quên người đào giếngtục ngữ · Đề cao lòng biết ơn: được hưởng thành quả thì nhớ đến người đã tạo ra nó, những người đi trước đã khó nhọc gây dựng.Ai ơi chớ vội cười nhau, ngẫm mình cho tỏ trước sau hãy cườica dao · Khuyên tự xét mình trước khi chê bai, chế giễu người khác, vì ai cũng có khuyết điểm; người hay cười người có khi lại mắc lỗi y như vậy.Nói chín thì nên làm mười, nói mười làm chín kẻ cười người chêca dao · Khuyên nói ít làm nhiều, làm nhiều hơn lời mình nói; đừng hứa hẹn, khoác lác quá khả năng để rồi bị chê cười.Một lòng một dạthành ngữ · Chỉ sự trung thành, chung thủy, hết lòng hết dạ với một người, một việc, không thay đổi.Đức cao vọng trọngthành ngữ · Chỉ người có phẩm hạnh cao quý và được mọi người kính trọng, nể phục, thường là người cao tuổi, người có công.Sống chết mặc bay, tiền thầy bỏ túitục ngữ · Chê kẻ có trách nhiệm mà vô cảm, chỉ cốt thu tiền, mặc kệ hậu quả với người khác; ban đầu là chê thầy lang vô lương tâm, sau dùng rộng cho mọi kẻ vô trách nhiệm.Nghĩa tử là nghĩa tậntục ngữ · Khi một người qua đời, mọi hiềm khích nên gác lại; người sống nên đến viếng, giúp lo tang lễ, nói lời tốt về người đã khuất.Tham sống sợ chếtthành ngữ · Chê kẻ hèn nhát, vì muốn giữ mạng sống, giữ an toàn cho mình mà bỏ mặc trách nhiệm, danh dự, đồng đội.Tham vàng bỏ ngãithành ngữ · Chê kẻ vì tiền tài, của cải mà phụ bạc người có tình nghĩa với mình, nhất là trong tình yêu, hôn nhân.Kính già, già để tuổi chotục ngữ · Khuyên kính trọng người cao tuổi; người biết kính già sẽ được phúc, được sống thọ.Một sự bất tín, vạn sự bất tintục ngữ · Chỉ cần một lần không giữ lời, lừa dối là đánh mất lòng tin của người khác, khó lấy lại.Chữ tín quý hơn vàngtục ngữ · Uy tín, sự trung thực, giữ lời hứa là tài sản quý giá nhất, nhất là trong làm ăn và quan hệ con người.Vải thưa che mắt thánhtục ngữ · Chỉ việc che giấu vụng về, dối trá lộ liễu mà vẫn tưởng qua mặt được người khác, nhất là người tinh tường.Tam tòng tứ đứcthành ngữ · Chỉ những chuẩn mực đạo đức mà lễ giáo phong kiến đặt ra cho người phụ nữ, đề cao sự phục tùng và nết na.Công dung ngôn hạnhthành ngữ · Chỉ các phẩm chất mà xã hội truyền thống mong ở người phụ nữ.Ăn ngay ở thẳngthành ngữ · Chỉ lối sống trung thực, ngay thẳng, không gian dối, không quanh co, làm việc đúng lương tâm.Kiến nghĩa bất vithành ngữ · Phê phán thái độ thờ ơ, hèn nhát: thấy việc đúng, việc cần giúp người mà không ra tay.

Chủ đề khác

Giải nghĩa do Wiki Ngôn Ngữ biên soạn, phát hành theo CC BY-SA 4.0. Câu thành ngữ, tục ngữ, ca dao là di sản dân gian.