Phép vua thua lệ làng
Phép vua thua lệ làng nghĩa là gì?
Phản ánh tính tự trị của làng xã Việt xưa: ở làng, tục lệ, hương ước có sức mạnh lớn, có khi hơn cả luật nhà nước. Ngày nay câu này thường dùng để phê phán việc các quy định địa phương, tập thể đặt lên trên pháp luật.
Nghĩa đen
"Phép vua" là luật lệ của nhà vua, của triều đình; "lệ làng" là quy ước, tục lệ riêng của từng làng. Luật của vua còn phải thua lệ làng.
Cách dùng
Dùng để giải thích nét văn hoá làng, hoặc để chê những tập thể làm theo lệ riêng, bất chấp quy định chung. Sắc thái thường là phê phán khi nói về hiện tại.
Ví dụ
- Xã ra quy định riêng thu tiền đóng góp trái luật, đúng kiểu phép vua thua lệ làng.
- Thầy giảng câu phép vua thua lệ làng để nói về vai trò của hương ước trong làng xã xưa.
Câu gần nghĩa, trái nghĩa
Gần nghĩa: Đất có lề, quê có thói · Nhập gia tùy tục
Các từ trong câu
Cả câu cũng có mục riêng trong từ điển: Phép vua thua lệ làng.